Basınçlı Kaplar Yönetmeliği 2014/68/AB

Basınçlı Kaplar Yönetmeliği 2014/68/AB, doğrudan test metotlarını tanımlayan bir standart değildir; bir çerçeve mevzuat olarak basınçlı ekipmanların güvenliğini zorunlu kılar ve bu güvenliğin teknik olarak kanıtlanmasını uyumlaştırılmış standartlar üzerinden ister. Bu nedenle test metotları, ekipmanın türüne, risk kategorisine ve kullanılan tasarım standardına bağlı olarak belirlenir.

PED kapsamında en temel test yaklaşımı, ekipmanın tasarım doğrulaması, imalat kalitesi ve nihai güvenlik teyidi üzerine kuruludur. Tasarım aşamasında yapılan hesaplar ve dayanım analizleri, imalat sonrası uygulanan muayene ve deneylerle doğrulanır. Bu kapsamda tahribatsız muayeneler (NDT), mekanik testler, basınç testleri ve fonksiyonel testler PED’in teknik omurgasını oluşturur.
İmalat sürecinde kaynaklı bir basınçlı kap söz konusuysa, kaynakların uygunluğu öncelikle görsel muayene (VT) ile kontrol edilir. Ardından kaynak dikişlerinin sürekliliği ve iç kusurları için radyografik muayene (RT) veya ultrasonik muayene (UT) uygulanır. Yüzey kusurlarının tespiti amacıyla manyetik parçacık (MT) veya sıvı penetrant (PT) muayeneleri gerçekleştirilir. Bu muayeneler, kabul kriterleriyle birlikte ilgili EN ISO NDT standartlarına göre yapılır ve sonuçlar teknik dosyada kayıt altına alınır.

Basınçlı kapların güvenliğinin nihai teyidi ise basınç testleri ile sağlanır. En yaygın yöntem hidrostatik basınç testi olup, kap genellikle tasarım basıncının 1,43 katı veya ilgili tasarım standardında belirtilen değerde test edilir. Test sırasında sızdırmazlık, kalıcı deformasyon ve yapısal bütünlük gözlemlenir. Bazı özel durumlarda veya işletme şartlarına bağlı olarak pnömatik testler de uygulanabilir; ancak bu testler yüksek risk içerdiğinden PED kapsamında daha sıkı güvenlik önlemleriyle sınırlandırılmıştır.
Malzeme uygunluğunun doğrulanması da PED’in temel unsurlarındandır. Kullanılan malzemeler için EN 10204 kapsamında 3.1 veya gerekli durumlarda 3.2 malzeme sertifikaları talep edilir. Mekanik özelliklerin teyidi amacıyla çekme, çentik darbe ve gerekirse sertlik deneyleri yapılır. Bu testler, malzemenin tasarım varsayımlarını karşıladığını kanıtlamak için kullanılır.

PED ile doğrudan ilişkili başlıca uyumlaştırılmış standartlar şu şekilde özetlenebilir:

Basınçlı kaplar için ana referans EN 13445 serisidir ve tasarım, imalat, muayene ve test gereklerini bütüncül olarak kapsar. Borulama sistemlerinde EN 13480, su borulu ve alev duman borulu kazanlar için EN 12952 ve EN 12953 serileri kullanılır. Kaynak yeterlilikleri için EN ISO 15614 (WPS/PQR), kaynakçı yeterlilikleri için EN ISO 9606, NDT personel yeterlilikleri için EN ISO 9712 esas alınır. Tahribatsız muayene uygulamaları ise EN ISO 17635, 17636, 17638, 3452 gibi standartlarla tanımlanır. Emniyet ventilleri ve patlama diskleri için EN ISO 4126 serisi temel referanstır.